Porcelana od wieków zachwyca pięknem, delikatnością i kunsztem wykonania. W Europie, gdzie jej produkcja ruszyła na początku XVIII wieku, stała się symbolem luksusu i wyrafinowania. Najdroższe egzemplarze osiągają zawrotne ceny na aukcjach, przyciągając kolekcjonerów i miłośników sztuki całego świata. Oto przegląd najdroższych i najbardziej cenionych dzieł porcelanowych w Europie.

1. Serwis herbaciany „Serwis łabędzi” – Meissen

„Serwis łabędzi” (Swan Service) to jedno z najbardziej znanych dzieł porcelany z fabryki w Meissen, założonej w 1710 roku w Niemczech. Johann Joachim Kaendler stworzył go w latach 1737-1741 na zamówienie hrabiego Heinricha von Brühla. Serwis składa się z ponad 2200 elementów, każdy ręcznie zdobiony scenami z życia łabędzi. W 2014 roku sprzedano go za 18 milionów dolarów.

2. Waza „Gothic” – Royal Copenhagen

Waza „Gothic” z fabryki Royal Copenhagen, wyprodukowana w 1886 roku, to jedno z najcenniejszych dzieł tej manufaktury. Styl neogotycki i ręcznie malowane detale czynią ją wyjątkową. W 2010 roku sprzedano ją za 10,6 miliona dolarów, ustanawiając rekord dla europejskiej porcelany.

3. Figurki „Commedia dell’arte” – Nymphenburg

Figurki „Commedia dell’arte” z bawarskiej manufaktury Nymphenburg są jednymi z najdroższych i najbardziej poszukiwanych na świecie. Franz Anton Bustelli stworzył je w drugiej połowie XVIII wieku. Przedstawiają postacie z włoskiej komedii dell’arte. W 2015 roku jedną z tych figurek sprzedano za 5,2 miliona dolarów.

4. Serwis „Flora Danica” – Royal Copenhagen

Serwis „Flora Danica” to jedno z najbardziej prestiżowych i kosztownych dzieł porcelany. Na zamówienie króla Chrystiana VII stworzono go w latach 1790-1802. Serwis składa się z ponad 1800 elementów, każdy ręcznie malowany i przedstawiający rośliny z botanicznego atlasu „Flora Danica”. W 2000 roku sprzedano go za 4,9 miliona dolarów.

5. Waza „Trzy Gracje” – Meissen

Waza „The Three Graces” z Meissen, wyprodukowana w 1760 roku, to jedno z najpiękniejszych dzieł europejskiej porcelany. Zdobiona scenami mitologicznymi i ręcznie malowanymi detalami, została sprzedana za 4,1 miliona dolarów w 2011 roku.

6. Serwis „Swan” – Chelsea Porcelain

Serwis „Swan” z fabryki Chelsea w Londynie, założonej w 1743 roku, to jedno z najbardziej cenionych dzieł angielskiej porcelany. Rokokowy styl i ręcznie malowane sceny przyrody czynią go wyjątkowym. W 2012 roku serwis sprzedano za 3,8 miliona dolarów.

7. Waza „Katarzyna Wielka” – Sèvres

Waza „Catherine the Great” z francuskiej manufaktury Sèvres, wyprodukowana na zamówienie cesarzowej Katarzyny II Wielkiej w 1777 roku, to jedno z najważniejszych dzieł tej fabryki. Bogate złocenia i ręcznie malowane sceny mitologiczne czynią ją wyjątkową. W 2009 roku waza została sprzedana za 3,5 miliona dolarów.

8. Figurki „Cztery kontynenty” – Nymphenburg

Porcelanowe figurki „The Four Continents” z Nymphenburg przedstawiają personifikacje czterech kontynentów. Wykonane w połowie XVIII wieku, są jednymi z najbardziej poszukiwanych dzieł tej manufaktury. W 2016 roku sprzedano je za 3,2 miliona dolarów.

9. Serwis „Polowanie” – Meissen

Serwis „Hunting” z Meissen, stworzony na zamówienie Augusta Mocnego w 1730 roku, składa się z ponad 1000 elementów, każdy ręcznie malowany scenami myśliwskimi. W 2013 roku serwis sprzedano za 3 miliony dolarów.

10. Waza „Double-Handled” – Vienna Porcelain

Waza „Double-Handled” z manufaktury Vienna Porcelain, wykonana na zamówienie cesarza Franciszka II w 1800 roku, to jedno z najcenniejszych dzieł austriackiej porcelany. Bogate złocenia i ręcznie malowane sceny dworskie sprawiają, że waza jest wyjątkowa. W 2018 roku sprzedano ją za 2,8 miliona dolarów.

Te wyjątkowe dzieła porcelanowe nie tylko odzwierciedlają zaawansowane techniki rzemieślnicze swoich twórców, ale także bogatą historię i kulturę Europy. Ich niezwykła wartość i piękno przyciągają kolekcjonerów z całego świata, czyniąc je prawdziwymi skarbami europejskiego dziedzictwa.

Dziś porcelana Rosenthal to synonim wyrafinowanej elegancji i luksusu, a jak było dawniej? Artystyczny aspekt przedmiotów Rosenthala stanowi odzwierciedlenie toczących się pod koniec XIX wieku w Europie debat na temat odrodzenia się sztuk i rzemiosł. Rewolucja przemysłowa, pomimo jej niezwykłych osiągnięć technicznych przyniosła ze sobą upadek estetyki, nastąpił tryumf funkcjonalności nad sztuką. Artyści będący świadkiem tego procesu podnieśli swój sprzeciw, w którego wyniku powstał  w drugiej połowie XIX wieku w Anglii, Ruch Odrodzenia Sztuk i Rzemiosł – Arts & Crafts, którego założenia były żywo dyskutowane w całej Europie. Po 1900 roku ruch ten osiągnął wyczekane zrównanie sztuk pięknych i użytkowych. Przedmioty codziennego użytku uzyskały walor estetyczny. Artyści opracowywali nowe wzory, dbali o detale oraz indywidualizm przedmiotów. Historia manufaktury Rosenthala pokazuje jak ważne były dla tej marki założenia sformułowane na początku XX w..

Początki manufaktury Rosenthal

Twórcą marki był urodzony w 1855 roku Philipp Rosenthal. Już jako dziecko miał wiele wspólnego z ceramiką. Był synem hurtownika bawarskiej porcelany. W przybytku ojca nabywał wiedzę o handlu, a ukończywszy 18 lat, wyruszył z Niemiec do Stanów Zjednoczonych. Tam objął posadę pomocnika w firmie braci Meyerów, która zajmowała się importem zastawy. Wtedy Rosenthal zauważył, że w Ameryce panuje brak porcelany dekorowanej. Pobyt w Stanach pozwolił mu zebrać doświadczenie, które miało zaowocować. Po sześciu latach wrócił do Niemiec i na zamku Erkersreuth otworzył własną manufakturę. Dwóch pracujących dla niego malarzy dekorowało tam naczynia pochodzące z wytwórni Hutschenreuther położonym nieopodal Selb. Tak oto 1879 rok stał się początkiem istnienia marki Rosenthal. Rosenthal to dolina róż te delikatne ale jakże cierniste kwiaty towarzyszą marce przez cały okres istnienia i jak mawiał Karl Lagerfeld „Życie jest doliną pełną róż, wybierzmy te bez kolców“.

Początek tradycji Rosenthala

Przełomowy moment przyszedł przy okazji produkcji nie przełomowego przedmiotu, który przyniósł marce Rosenthal pierwszy wielki sukces. Mowa tu o porcelanowej popielniczce z napisem „miejsce odpoczynku dla zapalonego cygara”. Świetne rozumienie potrzeb rynku zaowocowało tym, że firma Rosenthal szybko rozrosła się aż do 60 pracowników. W roku 1889 Philipp Rosenthal otworzył w Selb własną fabrykę porcelany. Była to już fabryka z prawdziwego zdarzenia, odbywał się w niej pełny proces produkcji. Na początku projektowano fasony i wzory. Następnie wytwarzano naczynia i  zdobiono porcelanę. Przemyślane i trafione kierownictwo założyciela firmy doprowadziło do powstania w 1897 roku jeszcze większego koncernu Philipp Rosenthal & Co.

Dopełnieniem aspiracji Philippa Rosenthala było utworzenie Działu Artystycznego przy fabryce Rosenthala w Selb w 1910 roku. Zawiązanie współpracy ze znakomitymi artystami tamtego okresu pozwoliło na coraz większe twórcze wykorzystanie porcelany. Już wtedy Philipp rozumiał potrzebę stworzenia prawdziwej sztuki użytkowej.  Powstał serwis śniadaniowy Donatello autorstwa Juliusa Vilhelma Guldbrandsena z motywem wiśni malowanych podszkliwnie. Wyrabiane były również przedmioty w stylu Art Déco na przykład: figury Lothara Otto zaprojektowane przez Constantina Holzera-Defanti czy Wolfganga Schwartzkopffa. Wyroby coraz częściej zostawały sygnowane nazwiskiem autora. Nowe nurty w sztuce XX wieku znalazły swoje miejsce w szczegółach: ornamentach, bordiurach oraz zwieńczeniach uszek. Rosenthal jako jedna z nielicznych manufaktur bez problemu nadążała za szybko pojawiającymi się, nowymi trendami. Firma dbała o to by ich wyroby artystyczne trafiały do jak najszerszego spektrum różnych grup społecznych, co wyróżnia ją na tle i nnych działających wówczas wytwórni.

W roku 1916 powstała „Biała Maria”, czyli serwis porcelanowy, który stał się ikoną designu. Zadedykowany i nazwany po drugiej żonie Philippa Rosenthala. Serwis ten nie zawsze był biały. Zależnie od zmiennych nastrojów „ Marię” przystrajano m.in. letnimi kwiatami „Sommerstrauss”, elegancką niebieską girlandą „Maria Rosenkante blau” i szykownym cienkim złotym paskiem. Na przełomie XX i XXI wieku pojawiła się także czarna wersja legendarnego serwisu. Niewiele wcześniej zaś rozpoczęto wykonywanie ze szkła kryształowego serii naczyń uzupełniających „Maria Crystal” zawierającej szklanki , salaterki i patery. Ponieważ w stylu „Maria” wytarzane są talerze w różnych rozmiarów, filiżanki, dzbanki, cukiernice, mleczniki, wazy, patery, a także najróżniejsze naczynia uzupełniające i dekoracyjne na przykład wazony albo świeczniki. Flagowy serwis marki Rosenthal określany jest mianem najbardziej rozbudowanego serwisu porcelanowego świata.

Druga wojna światowa

Należy wspomnieć o dramatycznych losach Philippa Rosenthala i jego marki w mrocznych realiach drugiej wojny światowej. Na początku 1933 roku gdy Hitler został kanclerzem III rzeszy, Niemcy zaczęły zmieniać swoją politykę w stosunku do osób pochodzenia żydowskiego, dlatego też pomimo bycia katolikiem Philip Rosenthal został usunięty z własnej firmy. W trosce o pieniądze pochodzące z eksportu sprawę załatwiono niechlubnie, odpowiednio rozgrywając waści rodzinne. Ponieważ rodziny córek Rosenthala z pierwszego małżeństwa, Klary i Anny, według Philippa mogły stanowić przeszkodę dla prawidłowego funkcjonowania manufaktury, swym plenipotentem Rosenthal uczynił syna swojej drugiej żony. W ten sposób miał posiadać realną władzę i wpływ na zarządzanie swoją firmą. W odpowiedzi na decyzję dziadka, synowie Anny Rosenthal złożyli do sądu wniosek o ubezwłasnowolnienie Philippa. W toku paroletniego postępowania sędzia Rzeszy w roku 1937 orzekł wstecznie, iż Philipp Rosenthal w 1934 roku „w wyniku głębokich zmian tętniczych związanych z wiekiem doznał nieodwracalnych zmian w mózgu”. Ten sam rok przyniósł ze sobą śmierć twórcy legendarnej marki. Firmę realnie przejęli naziści. Następnie, na kilka ciemnych lat w historii świata, na stołach nazistowskich dygnitarzy zagościła porcelana ze swastyką obok charakterystycznego logo marki Rosenthal, a zyski z eksportu były lokowane w skarbie państwa.

Odzyskanie marki Rosenthal

Kolejny przełom w dziejach wytwórni  Rosenthal przypada na rok 1950, wtedy firmę odzyskał Philip Rosenthal, będący synem założyciela z małżeństwa z drugą żoną Marią. Urodzony w 1916 roku ze względu na czas i pochodzenie w wieku 18 lat musiał wraz z rodziną emigrować do Anglii. W czasie trwania II wojny światowej zapisał się ochotniczo do Legii Cudzoziemskiej. Gdy władzę we Francji przejął pronazistowski rząd Vichy, młody Rosenthal junior porzucił armię i udał się z powrotem do Anglii, gdzie pracował jako nauczyciel niemieckiego, dziennikarz a nawet urzędnik w departamencie propagandy brytyjskiego MSZ. Do Niemiec Philipowi udało się powrócić w 1947 roku. Od razu po przyjeździe rozpoczął walkę o odzyskanie firmy ojca, co w końcu udało mu się osiągnąć w roku 1950. Następnie objął stanowisko szefa działu projektowania. Parę lat później został prezesem zarządu, którym pozostawał aż dwadzieścia lat, przez kolejne dziesięć lat pełnił funkcję przewodniczącego rady nadzorczej.

To dzięki Philipowi Rosenthalowi juniorowi jego rodzinna firma stała się tym, czym jest do dziś, czyli jedną z najlepszych i najbardziej docenianych na świecie marek porcelany. Po ojcu odziedziczył niesamowite wyczucie potrzeb rynku, które otworzyło mu drogę do sukcesu i pomogło zdobyć klientów unikalnym wzornictwem, wpisującym się ówczesny zeitgeist. Kluczowym okazało się zawiązanie współpracy z projektantami takimi jak Raymond Loewy, Tapio Wirkkala, Timo Sarpaneva czy Luigi Colani. Wiele ich wyrobów ma w dzisiejszych czasach status ikony designu XX wieku, na przykład przepiękny serwis do herbaty TAC autorstwa Waltera Gropiusa  1967 rok. Idea, aby za pomocą połączenia unikatowego nowoczesnego stylu wzornictwa z przedmiotami użytku codziennego, zrewolucjonizowała pojęcie sztuki użytkowej, która faktycznie stała się sztuką i pomagała podnosić jakość życia przeciętnego człowieka.

Współpraca Rosenthala z artystami

Poważanie w wysoki i poziom manufaktury Rosenthal w świecie sztuki i producentów porcelany zostało dodatkowo ugruntowane dzięki współpracy z największymi artystami XX w. Byli to Henry Moore, Friedensreich Hundertwasser, Salvador Dali, Ernst Fuchs, Endy Warhol i HAP Grieshaber. Odrębnym rozdziałem w rozwoju firmy jest także linia „Rosenthal meets Versace”. Produkowana od 1992 roku seria pięknie zdobionych serwisów obiadowych a także herbacianych, które reprezentują eklektyczny styl tego niezwykle luksusowego domu mody. Najbardziej znane z nich to biało-niebieski „Le Grand Divertissement”; biało-złoty „Meandre d’Or”; występująca w paru wariantach kolorystycznych „Medusa” zawsze posiadająca charakterystyczne logo Versace, czyli głowę Gorgony a ponadto czarno-złote „Vanity” i „Barocco”; wielobarwny „Russian Dream” i złoto-różowy „Les rêves Byzantins”. Rosenthal przez  cały czas swego istnienia  wydaje limitowane kolekcje dekoracyjnych talerzy, przedstawiające prace znanych artystów oraz upamiętniające pewne wydarzenia jak święta czy wielkie rocznice.

Rosenthal dziś

Philip Rosenthal odszedł w 2001 roku. Jego śmierć nie była tragiczna w skutkach dla marki Rosenthal, gdyż wówczas już od pewnego czasu firma zarządzana była przez młodszą kadrę kierowniczą. Problemy rozpoczęły się wraz z nadejściem światowej recesji. W czerwcu 2008 roku globalny koncern Rosenthal, który zatrudniał w tym czasie około 1100 osób stracił płynność finansową a następnie pół roku później oficjalnie ogłosił niewypłacalność. Marka została uratowana przez włoską Sambonet Paderno, której stała się częścią. Produkcja porcelany, zgodnie z tradycją firmy odbywa się na terenie bawarskiego Selb. Salony porcelany z całego świata niezmiennie oferują klientom na przykład „Marię” i inne eleganckie, klasyczne fasony zastawy stołowej (Sanssouci, St. Petersburg), luksusowe serwisy sygnowane: Versace, ponadto nowoczesne naczynia z porcelany kostnej „bone china” i porcelany twardej spod znaku Studio-line. Do koncernu Rosenthal należą także inne marki porcelany: Thomas (nowoczesne, bezpretensjonalne wzory),Hutschenreuther (piękna, XIX-wieczna estetyka) i Arthur Krupp (porcelana do kawiarni i restauracji). Rewolucja sztuk użytkowych, odważne projekty,  pozostanie wiernym tradycji ciągłego wyznaczaniu nowych kierunków, sprawiły, iż Rosenthal posiada status nie tylko firmy projektującej przedmioty użytku codziennego ale także marki, dzięki której powstawały i nadal powstają dzieła sztuki.

Wszystkie prawa do wizerunku strony a także materiałów (zdjęć i opisów) umieszczonych na stronie są zastrzeżone. Bez zgody właściciela praw autorskich, autora treści strony, żadna część tej publikacji nie może być powielana, kopiowana, reprodukowana, ani przechowywana w systemach wyszukiwania lub umieszczana na innej stronie www. Wszystkie marki należą do ich właścicieli. Nie może też być przekazywana w żadnej formie i żadnymi środkami elektronicznymi, mechanicznymi, za pośrednictwem fotokopiarek, na płytach CD, czy w inny dostępny technologicznie sposób. Wykorzystywanie zdjęć i opisów w całości lub fragmentach bez zgody ich autora jest zawsze naruszeniem prawa autorskiego, zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994r.

Tak jak wiele innych manufaktur ceramiki, porcelana Rosenthal ma swoje podwaliny w dekoratorstwie. Założona w 1879 roku przez Filipa Rosenthala firma zaczęła produkować swoje własne sygnowane wyroby od 1889. Wtedy właśnie Rosenthal stworzył własną fabrykę porcelany w Selb, w Bawarii. Filip był bardzo zaradnym przedsiębiorcą i 1897 roku założył kolejną manufakturę w Kronach, a w 1917 roku wykupił konkurencyjny zakład Thomas w Marktredwitz. Rosenthal od początku pielęgnował wizję świetności zakładu. Porcelana była zdobiona odręcznie i jedynie przez wykwalifikowanych rzemieślników. Jako prawdziwy wizjoner, Rosenthal stwierdził, że jego firma produkować będzie jedne z najbardziej designerskich i kultowych wyrobów porcelanowych na świecie. Znalazł więc i zatrudnił najlepszych specjalistów od designu oraz modelowania gliny. Tak oto rozpoczęła się wspaniała historia współpracy Rosenthala ze światowej sławy artystami. Do tej pory manufaktura może pochwalić się partnerstwem z takimi nazwiskami jak : Tapio Wirkkala, Max Weber, Salvador Dali, Andy Warhol, Sandro Chia, Kenny Scharf , Gianni czy Donatella Versace.

Porcelanowe serwisy Rosenthal

Serwisy obiadowe od zawsze były filarem produkcji Rosenthala. Zaczęło się to pomiędzy rokiem 1904 a 1910. Wtedy wytwarzano ikoniczne wręcz linie serwisów Donatello, Darmstadt oraz Isolde. Owe talerze, miski oraz kubki przedstawiono światu w pozbawionej ornamentów białej formie. Dopiero później zaczęto wprowadzać delikatne wzory pod strukturą glazury. Serwisy obiadowe Rosenthal znane są również z niezwykłych ręcznie wykonanych figurek oraz bogatych zdobień. Jednakże, po dziś dzień są najbardziej cenione i najchętniej kupowane w formie czystej, prostej i po prostu pięknej porcelany. Jedne z najbardziej klasycznych i pożądanych dziś serwisów to Maria, Pompadour Cacilie, Continental, Viktoria, Bettina czy najpiękniejszy Sansucci, Oprócz tradycyjnych serwisów obiadowych, Rosenthal oferuje również talerze dekoracyjne, które jako forma sztuki, przeobraziły porcelanę w płótno malarskie, dzięki czemu możemy podziwiać prace światowych artystów przedstawione właśnie na porcelanie Rosenthal.

Wazony Rosenthal

Rosenthal oferuje także szeroką gamę ozdobnych, porcelanowych wazonów. Znaleźć możemy wazony nawiązujące do większości linii marki, a ponadto dostępnych jest wiele innych stylów np. Art Nouveau, Modern, Art Deco, styl japoński oraz mnogość motywów florystycznych. Wazy i wazony są znakomitym przykładem tego jak dbaniem o detale można ożywić swój dom. Oczywiście nie każdy wazon Rosenthal pasuje do każdego wnętrza. Jednakże, w przypadku wazonów Rosenthal nie należy się martwić o brak różnorodności. Bowiem wybór, tak jak przystało na tradycję tej firmy, jest pełen ciekawostek. Porcelana Rosenthal, w tym również wazony, dostępna jest w wielu motywach. Znajdziemy coś dla siebie jeśli jesteśmy fanami klasycznej, pięknej formy. Jednak, wybór nie uszczupli się, a być może wręcz odwrotnie, jeśli jesteśmy miłośnikami Art Deco, modernizmu czy chociażby wszelkiego wzornictwa inspirowanego naturą. W dzisiejszych czasach, nie każdy pamięta, że porcelana nie jest jedynie wyrobem użytkowym. Jest ona także wspaniałym nośnikiem sztuki i inspiracji. Małym detalem, który paradoksalnie potrafi zmienić tak wiele…