Historia powstania słynnych lamp witrażowych Tiffany’ego

Tiffany Glass and Decorating Company została założona w 1885 roku przez Louis’a Comfort Tiffany. Firma rozwijała się poprzez tworzenie nowych metod wyrobu lamp witrażowych. Z myślą o szkle starożytnego Rzymu starano się tworzyć kolorowe elementy bez użycia farby lub emalii. Dzięki tym innowacyjnym eksperymentom powstały dwie nowe techniki: szkła favrile oraz technika folii miedzianej (copper foil technique). Podczas Światowych Targów w Chicago w 1893 r. zadebiutowała pierwsza lampa witrażowa Tiffany’ego wykonana ze szkła favrile. Przyjmuje się, że wyprodukowano ją w tym samym roku.

Każdą lampę witrażową wykonano ręcznie przez wykwalifikowanych rzemieślników, bez produkcji masowej ani maszynowej. W 1902 r. Tiffany Glass and Decorating Company przekształciło się w Tiffany Studio. W tym momencie firma była niezwykle popularna i znana przede wszystkim ze swoich witraży. Wykonywał je ręcznie zespół ponad 300 rzemieślników. Chociaż od ponad wieku powszechnie wierzono, że Tiffany zaprojektował te dzieła, w 2007 profesor Rutgers Martin Eidelberg udowodnił, że artystka Clara Driscoll była główną projektantką i mózgiem pięknych projektów.

Typowy wygląd lamp witrażowych

Ikona stylu secesyjnego, typowa lampa witrażowa składa się ze stojaka z brązu zwieńczonego witrażowym kloszem. Każdy z abażurów, zarówno ołowiowych, jak i wykonanych techniką folii miedzianej (copper foil technique), cechuje zarówno skrupulatna dbałość o szczegóły, jak i zainteresowanie przyrodą. Przy tworzeniu skomplikowanych wzorów i motywów inspirowano się florą i fauną. W szczególności stokrotki i ważki stały się popularnymi inspiracjami. Podobnie jak wzory, które je zdobią, sylwetki lamp często oddają hołd światu natury. Wiele popularnych opraw lamp witrażowych Tiffany ma kształt drzewa. Podstawa, stojak i cień działają odpowiednio jako korzenie, pień i liście. Podobnie wiele z tych witrażowych kloszy ma nieregularne kształty. Często odzwierciedlają płatki kwiatów, skrzydła motyla i inne formy występujące w naturze.

Lampy witrażowe – znane kolekcje

Podczas gdy lampy witrażowe w stylu Tiffany przestały być modne zaprzestano ich produkcji, do 1913 r. W latach pięćdziesiątych nastąpiło odrodzenie. Od tego czasu stały się przedmiotami kolekcjonerskimi. Pojawiają się w prywatnych kolekcjach, domach aukcyjnych, muzeach dzieł sztuki czy w sklepach z antykami. Wartość lamp Tiffany może wynosić od 4000 do ponad 1 miliona USD. Najwyższa cena, jaką kiedykolwiek zapłacono za lampę Tiffany, wynosi 2,8 miliona dolarów na aukcji Christie w 1997 roku.

Lista jednych najbardziej znanych muzeów, gdzie można obejrzeć kolekcje lamp witrażowych:

• New York Historical Society, Central Park West przy West 77th Street – 132 lampy z kolekcji dr. Egona Neustadta z Tiffany Glass.
• Queens Museum of Art, Flushing Meadows Corona Park, Queens – pozostałość kolekcji Neustadta, która trafiła do muzeum po jego śmierci.Virginia Museum of Fine Arts, Richmond, Wirginia – 14 lamp na wystawie w galeriach Lewis Decorative Arts. Dodatkowo z czterema lampami w kolekcji muzeum, ale nie na wystawie

Lampy witrażowe współczesne

W dzisiejszych czasach lampy witrażowe nie są już domeną jednie wielkich i znanych manufaktur. Natomiast, rzemiosło to stało się fachem wielu lokalnych malutkich zakładów, gdzie nieznani artyści popełniają te wspaniałe dzieła ze szkła. Jest takich zakładów wiele, więc ciężko byłoby mówić o jednym konkretnym. Jednakże, praca i czas jaki te malutkie warsztaty poświęcają na odręczne stworzenie swoich lamp witrażowych są jak najbardziej godne uznania.

Lampy witrażowe do jakich wnętrz pasują?

Lampy witrażowe w stylu Tiffany’ego, są już klasykiem. Odpowiednio dobrany witraż jest w stanie nadać każdemu wnętrzu niepowtarzalnego charakteru i klimatu poprzez zmianę kolorystki oświetlenia pomieszczenia. Oczywiście jest to widoczne szczególnie wieczorami, kiedy brak światła słonecznego pozwala nam na pełne uwydatnienie barw z klosza lampy, które mogą całkowicie zmienić nasze otoczenie. Lampy witrażowe to elementy dekoracyjne, które najczęściej umieszcza się w salonach, gabinetach, czy sypialniach. Odpowiednie dobranie kolorystki szkła i kształtu lampy powoduje, że można znaleźć lampy, które pasować będą zarówno do wnętrz klasycznych jak i nowoczesnych. Istnieje także szeroki wybór motywów przedstawianych na kloszach oraz podstawach. Wszystkie te szczegóły sprawiają, że lampy witrażowe to najpiękniejsze antyki i jeden z najciekawszych elementów dekoracyjnych wystroju.

Sztuka ma to do siebie, że zawsze znajduje drogę by wkraść się w nasze życie. Przez wieki znajdowała się tylko w miejscach wielkiego bogactwa lub kultu, jednak czas płynął, technologia się rozwijała, a sztuka znalazła furtkę do życia w każdym domu. Upodobała ona sobie przyziemne materiały i zaczęła przemieniać je w przedmioty o nieoczekiwanej dotąd ekspresji. Jednym z tych materiałów jest niewątpliwie szkło. Ten niegdyś czysto użytkowy materiał, przerodził się w płótno gotowe przyjąć na siebie inspirację artysty. Mnogość technik wykorzystywanych przy produkcji szkła artystycznego jest imponująca i świadczy o tym jak wielkim zainteresowaniem zarówno wśród odbiorców jak i wśród twórców cieszy się ta forma ekspresji artystycznej. Glass art od kiedy istnieje podąża za wiodącymi kierunkami w sztuce i kulturze. Na bieżąco adaptuje się do zmieniającego się świata i gustów, jednocześnie cały czas dostarczając produkt trwały i wykonany z niebywałym kunsztem. Sam proces tworzenia niektórych szklanych wyrobów można wręcz nazwać sztuką. Gama produktów szklarskich oraz ilość producentów podczas upływu wieków znacznie wzrosła, a dzisiaj stajemy przed wyborem między teraźniejszością a przeszłością.

Przeszłość – Secesja

Lalique

Rene Lalique, po I wojnie światowej zajął się obróbką szkła. Artysta zrezygnował z kariery złotnika, był jednak niezwykle utalentowanym projektantem w stylu Art Nouveau za co dostał nagrodę Legii Honorowej. Jego wizją było szkło zestawiane z innymi materiałami. Z owego połączenia tworzył on „rzeźby”, figurki. Były one wykonane z wielką dbałością o detale i odznaczały się eleganckim stylem. Figurki przedstawiały między innymi: postaci ludzi, motywy kwiatowe, sylwetki zwierząt. Szczególnie Lalique fascynowały kształty kobiece, którym poświęcił całą serię swoich figurek.

Val-Saint-Lambert

Belgijska manufaktura założona w 1826, działająca do dziś. . Val-Saint-Lambert odegrało kluczową rolę w rozwoju sztuki szklarskiej w stylu Secesyjnym w Belgii. Jest więc esencją belgijskiego dziedzictwa kulturowego i industrialnego. Jej produkcja znana była z różnorodności, obejmowała zarówno przedmioty o tradycyjnych kształtach jak i utrzymane w stylu szkoły Nancy. Manufaktura idzie z duchem czasu i oferuje szeroki asortyment produktów, od pięknych kieliszków aż po żyrandole. Ich pasją jest także wystawianie swoich przedmiotów w galeriach sztuki w całej Europie.

Daum

Założona w 1875 manufaktura braci Daum, również funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Jest to huta francuska, której wczesne dzieła wykonane była w stylu cameo, jednak po II wojnie światowej Daum zmienił koncepcję, a huta zaczęła działać w kręgu szkoły Nancy, która propagowała ruch Secesyjny. Firmowym oznaczeniem produktów Daum jest francuski krzyż lotaryński, który był symbolem wiary już od czasów templariuszy, natomiast po 2 wojnie światowej stał się także symbolem Wolnej Francji. Manufaktura znana jest zarówno z waz jak zestawów kieliszków z karafkami. Obecnie Daum jest jedynym komercyjnym wytwórcą kryształów produkowanych za pomocą techniki pâte de verre, której proces polega na pakowaniu kruszonego szkła do formy, która następnie zgrzewane jest w piecu.

Teraźniejszość

W dzisiejszych czasach możemy wybierać z czego chcemy. Jeśli tęsknimy za przeszłością, możemy szukać starych wyrobów, jeśli jednak chcemy czegoś nowego, to posiadamy dostęp do sztuki tworzonej już nie przez ludzką dłoń lecz np. drukarkę 3D. Jednak w tym przypadku stare i nowe tworzą niezwykle udane połączenie. W czasach współczesnych szkło narodziło się w zupełnie innym wydaniu, szkłem mienią się całe miasta pełne biurowców. Otwiera ono przestrzenie, eksponuje niecodzienne, abstrakcyjne wręcz kształty. Dzięki niemu możemy wykreować wokół nas ciekawą rzeczywistość, która może zacząć się od ulubionej patery na stole, a skończyć na trzymanym w dłoni smartfonie ze stylowymi szklanymi pleckami. Mimo to na świecie jest coraz więcej osób które lubią kolekcjonować stare szkło zachwycające nieustannie swym artyzmem.